De geschiedenis van de gekleurde banden

Het Japanse Judo introduceerde als eerste vechtkunst de gekleurde banden ter aanduiding van de rank. Met de verschillende kleuren werd de vordering van de student weergegeven. Hoe verder de student gevorderd is, hoe donkerder zijn kleur band. Elke vechtkunst en school hanteert zijn eigen volgorde van kleuren, net als de betekenis van de betreffende kleuren. Maar de gradering loopt altijd eerst aflopend van bijvoorbeeld de tiende graad (Japans: Kyu) tot de eerste graad (Dan). Daarna loopt de gradatie weer oplopend, dus Eerste Dan, Tweede Dan, et cetera. In de meeste scholen krijgt de beginnend student direct de witte band.

Ontstaan van de kleuren

Na de Tweede Wereldoorlog was er in Japan een schaarste aan alles, maar vooral geld. Daarom is men de banden gaan verven, een nieuwe band aanschaffen was financieel een strop. Dat is meteen de praktische reden waarom de kleuren steeds donkerder worden: simpelweg omdat een donkere kleur zich makkelijker over een lichte kleur laat zetten dan andersom. Het kleuren was zo een goedkope manier om de rank aan te duiden.
De originele volgorde van de keuren was wit, geel, groen, bruin en zwart. Een aantal stijlen, waaronder vooral het Karate heeft dit uitgebreid tot wit, geel, oranje, groen, blauw, bruin en zwart. De indeling bij het Kenpo staat onder uitgelegd.

De witte-band-wordt-viezertheorie

Er is nog een verklaring voor het kleuren van de banden, maar deze behoort meer tot de mythen van de vechtkunsten. Deze theorie zegt dat de band donkerder werd doordat de beoefenaars hem nooit wasten. De banden werden door al het zweet en vuil steeds donkerder. Zo zou de band van wit, geel, groen, bruin naar zwart zijn gekleurd. Echt zwart zou nooit gehaald kunnen worden, maar dit is te verwaarlozen. Wat deze theorie tege spreek is dat de band om het pak (kimono/Gi) zit gebonden, dus zweet zou weinig invloed op de kleuring kunnen hebben.
De kimono daarentegen heeft wel degelijk met zweet te maken. De combinatie van zweet en het stof van de typische houten vloeren in de japanse Dojo's van vroeger kon het pak van wit, geel naar bruin laten verkleuren. In de Karate Dojo's in Japan hadden de studenten eigen kapstokken waar ze hun pak aan hingen als zij klaar waren met trainen. De keer daarop trokken ze het pak weer aan, en na afloop hingen ze die gewoon weer terug. De vordering van de student was aan zijn pak te zien... en te ruiken!

Misschien is het kleurensysteem bedacht met de 'witte band wordt viezer'-theorie in het achterhoofd. Zeker weten zullen we het niet, maar het is wel zeker dat het een uitermate doordachte manier is om de rank weer te geven.

Het kleurensysteem binnen het Kenpo

In het Kenpo worden acht opeenvolgende kleuren onderscheiden, waarvan twee in verschillende gradaties zijn onderverdeeld. Een beginnend student krijgt een kleurloze band, de witte. Hij heeft geen enkele ervaring met het Kenpo, waardoor zijn kennis niet aan te duiden is met een symbolische kleur. Na het voldoende afleggen van een test wordt de student bevorderd tot de volgende kleur.
In sommige scholen worden studenten ook tussentijds beloond met een 'tussengradatie'. Die gradatie wordt op de band aangegeven met een slip, die de volgende kleur heeft. Een witte band krijgt dan een gele slip op het uiteinde, een gele band een oranje slip et cetera.
Bij de bruine band hoort altijd een gradatie. De student die van groen wordt bevorderd krijgt de 'Bruine band Derde Graad'. Na die band is er de Tweede Graad en de Eerste Graad.
Zo ook werkt de zwarte band met gradaties. Ditmaal is de gradatie oplopend, van de Eerste Graad (Eerste Dan) tot en met de Tiende. Op de zwarte band komt een rode slip, de kleur van de Draak, de meester, de wijze. De vijfde Dan wordt niet weergegeven met vijf Dan-slips, maar met een groot rood vlak. De tiende Dan bestaat dus uit twee grote rode vlakken. Deze gradatie is echter alleen weggelegd voor de enige Senior Grand Master van het Kenpo-systeem, Ed Parker.

De kleuren op een rij

• Wit
• Geel
• Oranje
• Paars
• Blauw
• Groen
• Bruin Derde Graad
• Bruin Tweede Graad
• Bruin Eerste Graad

• Zwart Eerste Graad (Junior Instructor)
• Zwart Tweede Graad (Associate Instructor)
• Zwart Derde Graad (Senior Instructor)
• Zwart Vierde Graad (Head Instructor of the Arts)
• Zwart Vijfde Graad (Associate Professor of the Arts)
• Zwart Zesde Graad (Professor of the Arts)
• Zwart Zevende Graad (Senior Professor of the Arts)
• Zwart Achtste Graad (Associate Master of the Arts)
• Zwart Negende Graad (Master of the Arts)
• Zwart Tiende Graad (Senior Master of the Arts)
• Zwart Tiende Graad met Erebenoeming (Senior Grand Master of the Arts - Ed Parker)

De Kimono

Het uniform binnen de meeste Kenpo-scholen is zwart van kleur. Dit komt doordat het Kenpo van origine een chinees systeem is. Chinese stijlen hebben een zwarte kimono als uniform, de japanse een witte (Karate, Judo). In vroeger tijden stond wit voor puurheid, reinheid. Daarom droegen (dragen) alle traditionele japanse vechkunst-beoefenaars een witte Gi.

Toen James Mitose terug ging naar Hawaii, dacht hij dat de mensen zijn Kunst als één van de vele traditionele vechkunsten zouden zien. Om aan te geven dat dat niet het geval was droeg hij een zwarte Gi. Zwart betekende het tegenovergestelde van wit: de dood, de nacht, het kwaad. Hiermee gaf Mitose aan dat zijn vechtkunst dodelijk was, puur bedoeld ter verdediging en niet als sport.
In Japan is Kenpo een tijd lang verboden geweest, vooral omdat de zwarte kimono geassocieerd werd met de ninja's uit vroeger tijden. Die stonden bekend als harteloze, dodelijke krijgers waar iedereen angst voor had. Jiu Jitsu mocht wel beoefend worden, omdat dat meer wetenschappelijke vormen had (en niet te vergeten Japans van origine was!). Het Kenpo was een dodelijke kunst en kwam oorspronkelijk uit China. Dat paste niet in de filosofie van het Shintoïsme (de originele religie van Japan), dat in de jaren 1890 weer hersteld werd.

Moderne kleuren

Tegenwoordig draagt elke kenpoïst een zwart pak. Oorspronkelijk was de zwarte Gi alleen voor de zwarte banders bedoeld, omdat alleen zij de titel 'dodelijk' waard waren. Beginnende studenten droegen een witte Gi, zodat zij zichzelf niet zouden overschatten. Kenpo, Kempo en Kajunkenbo waren de eerste vechtkunsten met een zwart uniform, maar heden ten dage zijn er steeds meer kleuren (rood, blauw, en zelfs zilver) en variaties op de originele Gi ontworpen.